Ortadoğu’da haritalar hiçbir zaman masum çizilmez. Suriye ise bu haritaların en kanlı, en karmaşık ve en öğretici dosyası oldu. On yılı aşkın bir süredir büyük güçlerin vekâlet savaşlarına sahne olan bu coğrafyada Türkiye, uzun bir aradan sonra yeniden oyun kuran aktör pozisyonuna doğru ilerliyor. Bu dönüş, yüksek sesli demeçlerden değil; sessiz, sabırlı ve çok katmanlı bir devlet aklından besleniyor. Bu aklın sahadaki iki temel taşıyıcısı ise açık: Hakan Fidan ve İbrahim Kalın.

Son haftalarda Suriye hattında yaşanan diplomatik hareketlilik, Şam’la normalleşme ihtimali, Moskova-Tahran-Ankara üçgeninde yeniden canlanan temaslar, Washington’la PYD/YPG eksenli gerilim Türkiye’nin bu dosyada yeniden merkez ülke hâline gelme arzusunun değil, kapasitesinin konuşulabilir olduğunu gösteriyor. Artık Ankara sadece sahadaki sonuçlara tepki veren değil, bu sonuçları önceden hesaplayan bir pozisyonda.

Fidan: Dosyanın Hafızası ve Sahadaki Süreklilik

Hakan Fidan, Suriye dosyasının yaşayan hafızasıdır. MİT Müsteşarlığı döneminden itibaren yalnızca güvenlik tehditlerini yöneten değil, krizi uzun vadeli bir stratejiye dönüştüren isimlerden biri oldu. Bugün Şam’la temas ihtimalinin dahi konuşulabiliyor olması, yıllardır tamamen koparılmadığı anlaşılan o “görünmez kanalların” sonucudur. Türkiye ile Suriye arasında bağların kesildiği iddiası, aslında sahadaki gerçeklikle hiçbir zaman tam örtüşmedi. Diplomasi bazen masada değil, sessizlikte yürür. Fidan’ın en kritik başarısı da tam burada yatıyor: askeri kazanımları, siyasi ve diplomatik manevra alanına çevirebilmek. Rusya üzerinden ilerleyen temaslarda Ankara’nın kırmızı çizgisi olan PYD/YPG meselesinin bir pazarlık başlığı hâline gelmesi tesadüf değil. Türkiye artık operasyon tehdidini bağırarak değil, hesaplanmış bir diplomatik baskı unsuru olarak kullanıyor. Bu, savunma refleksinden çıkıp stratejik yönlendirmeye geçildiğinin göstergesidir. Kalın: Meşruiyet İnşası ve Batı Dengesi İbrahim Kalın ise bu dosyanın dış dünyaya bakan yüzünü, yani uluslararası meşruiyet mimarisini inşa eden isim oldu. Cumhurbaşkanlığı Sözcülüğü döneminde Batı başkentlerinde yürüttüğü temaslarla Türkiye’nin Suriye tezlerini bir “güvenlik talebi” olmaktan çıkarıp uluslararası bir istikrar argümanına dönüştürdü.

Bugün MİT Başkanı olarak sahada bulunan Kalın, söylemi değil, pazarlığın kendisini yönetiyor. Washington hattında yürütülen temaslar bunun en net örneği. ABD’nin YPG ile ilişkisini tamamen koparmadığı bir tabloda, Türkiye’nin askeri seçeneklerini kontrollü biçimde masada tutması; sert çıkışlardan ziyade denge siyasetiyle ilerlemesi, bu diplomasinin doğrudan sonucudur. Ankara artık “itiraz eden ülke” değil, karşısındaki aktörleri tercih yapmaya zorlayan bir konumda. İki İsim, Tek Strateji Fidan ve Kalın’ın rolleri bir rekabet değil, tamamlayıcılık içeriyor.

Fidan; Şam, Moskova ve Tahran hattında güvenlik ve istihbarat zeminini örerken, Kalın bu hamlelerin Batı’da kabul edilebilir sınırlarını çiziyor. Biri kapalı kapılar ardında satırları yazıyor, diğeri o satırların dünya kamuoyuna nasıl okunacağını belirliyor. Bu eşgüdüm, Türkiye’nin Suriye dosyasında yıllardır eksikliğini hissettiği stratejik sürekliliği yeniden tesis ediyor.

Asıl Kırılma Nerede? Asıl stratejik kırılma şurada yatıyor: Türkiye artık Suriye krizinin sonuçlarına maruz kalan değil, bu krizin geleceğini şekillendiren ülkelerden biri olma iddiasını sahaya koyuyor. Mültecilerin geri dönüşü, sınır güvenliği, PYD’nin alan kaybetmesi ve Şam’la kontrollü normalleşme… Bu başlıkların tamamında Ankara bugün dünden daha güçlü, daha hazırlıklı ve daha kararlı. Ve bu gücün arkasında, kameraların çok az gördüğü ama devlet aklının en kritik noktalarında duran iki isim var. Siyasetçiler kürsüde konuşurken, haritalar Hakan Fidan ve İbrahim Kalın’ın çizdiği satır aralarında yeniden şekilleniyor. Türkiye, uzun bir aradan sonra Suriye sahasına yalnız askerî değil, stratejik bir oyun kurucu olarak geri dönüyor.