Azerbaycan ve Türkiye arasındaki ilişkiler dünyada eşi benzeri olmayan "Bir millet, iki devlet" ilkesi temelinde şekillenmiş ve bugün artık stratejik müttefiklik düzeyine yükselmiştir. Bu ilişkiler ortak tarih, dil, din, kültür ve coğrafi yakınlığın yanı sıra ortak jeopolitik çıkarlara da dayanmaktadır.

Tarih boyunca iki kardeş ülke birbirinin yanında olmuş, siyasi, askeri, insani ve manevi destek göstermiştir. Azerbaycan'ın sevinci Türkiyenin sevinci, kederi ise Türkiye'nin kederi olmuştur. Bu ilişkiler zaman geçtikçe daha da güçlenerek bölgenin en güçlü iş birliği modellerinden birine dönüşmüştür.

​Tarihsel açıdan Azerbaycan–Türkiye ilişkilerinin temelini önemli siyasi belgeler oluşturmaktadır.

Kars Antlaşması (1921), Nahçıvanın statüsünün belirlenmesinde ve güvenliğinin sağlanmasında önemli rol oynayan tarihi bir belge olarak bugün de hukuki önemini korumaktadır. Bu antlaşma Azerbaycan ve Türkiye ilişkilerinin temel taşlarından biri kabul edilmektedir.

Azerbaycan ve Türkiye arasında stratejik ortaklık ve karşılıklı yardım hakkında Anlaşma, iki ülke arasındaki askeri ve siyasi iş birliğini daha da güçlendirdi. Anlaşmaya göre, taraflardan birine karşı askeri saldırı olması durumunda karşılıklı yardım gösterilmesi yükümlülüğü tespit edildi.

Şuşa Beyannamesi ise Azerbaycan ve Türkiye ilişkilerini resmi olarak müttefiklik düzeyine yükseltti. Bu belge savunma, güvenlik, ekonomi, enerji ve ulaşım alanlarında iş birliğinin yeni aşamasını şekillendirdi.

​İkinci Karabağ savaşı sırasında Türkiye Azerbaycan'ın yanında olduğunu açıkça ilan etti. Türkiye devleti ve halkı Azerbaycan'a güçlü siyasi ve manevi destek verdi.

Türkiye Cumhurbaşkanı, Türkiye halkı ve devlet kurumlarının savaş döneminde Azerbaycan'a verdiği destek Azerbaycan halkı tarafından hiçbir zaman unutulmayacaktır.

​Azerbaycan ve Türkiye arasındaki askeri iş birliği son yıllarda daha da genişlemiştir. Ortak askeri tatbikatlar, savunma sanayii projeleri ve deneyim paylaşımı ordular arasındaki sıkı entegrasyonu güçlendirmiştir.

Azerbaycan Ordusunun NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) standartlarına uyarlanması sürecinde Türkiye önemli rol oynamaktadır. İnsansız hava araçları, modern silah sistemleri ve askeri teknolojiler alanındaki iş birliği ordunun güçlenmesine ciddi katkı sağlamaktadır.

​Azerbaycan ve Türkiye Avrupa'nın enerji güvenliğinde önemli rol oynayan stratejik ortaklardır.

Bakü–Tiflis–Ceyhan petrol boru hattı Hazar petrolünün dünya pazarına çıkarılmasını sağlamaktadır.

TANAP (Trans-Anadolu doğal gaz boru hattı) aracılığıyla Azerbaycan gazı Türkiye üzerinden Avrupaya ulaştırılmaktadır.

Bunun yanı sıra Orta Koridor projesi Asya ile Avrupa arasındaki yük taşımacılığının hızlanmasına ve bölgenin transit öneminin artmasına hizmet etmektedir. Bu projeler hem Azerbaycan'ın hem de Türkiye'nin stratejik çıkarlarına cevap vermektedir.

​Her iki devlet Türk dünyasının birliğinin güçlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde gerçekleştirilen iş birliği ekonomik, siyasi, kültürel ve askeri ilişkilerin gelişimine hizmet etmektedir. İkinci Karabağ savaşından sonra Türk devletleri arasındaki dayanışma daha da güçlenmiş ve Azerbaycan–Türkiye tandemi bu birliğin ana itici gücü haline gelmiştir.

​Azerbaycan ve Türkiye en zor günlerde birbirine destek göstererek kardeşliklerini kanıtlamışlardır.

2023 yılı Türkiye depremi sırasında Azerbaycan Türkiye'ye ilk yardım gönderen ülke oldu. Azerbaycanlı kurtarıcılar deprem bölgesinde aktif rol aldılar, geniş çaplı insani yardım sağlandı ve daha sonra Kahramanmaraş'ta yeni bir yerleşim mahallesinin (Azerbaycan Mahallesi) inşasına başlandı.

Aynı zamanda, Türkiye'de meydana gelen orman yangınları sırasında Azerbaycan teknik araçlar, uçaklar ve personel ile kardeş ülkeye destek verdi.

44 günlük savaş sırasında ise Ermenistan'ın Gence, Berde ve Terter'e füze saldırılarından sonra Türkiye insani yardımlar gönderdi, yaralı gazilerin bir kısmı Türkiye'de tedavi ve rehabilitasyon gördü.

​Türkiye Azerbaycan'da petrol dışı sektöre en fazla yatırım yapan ülkelerden biridir. Ticaret hacminin artması, yatırım projeleri, kimlik kartı ile vizesiz gidiş-geliş ve ekonomik iş birliği halklar arasındaki yakınlığı daha da pekiştirmiştir. Bu iş birliği sadece ekonomik değil, aynı zamanda eğitim, kültür, turizm ve sosyal alanlarda geniş bir şekilde gelişmektedir.

​Bugün Azerbaycan ve Türkiye ilişkileri sadece bölgesel değil, küresel jeopolitik öneme sahip bir stratejik ortaklık modelidir. İki kardeş ülke siyasi, ekonomik, askeri ve insani alanlarda iş birliğini sürdürerek bölgede istikrarın ve güvenliğin temel garantörlerinden birine dönüşmüştür. Azerbaycan ve Türkiye dostluğu tarihten gelen kardeşlik üzerine kurulmuştur ve gelecekte de daha da güçlenerek devam edecektir.